NEY VE MEVLÂNÂ

Hz. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (v.1273 ) 13. asırda çökmeğe yüz tutan Selçuklular idaresinde Anadolu'da meydana gelen siyâsî olaylarda ileri görüşü ile Osmanoğullarını korumuş, îmânı, felsefesi ve sanat kudreti ile birleştirici bir rol oynayarak Türk Anadolu'da yeni bir düzenin kurulmasında etkili olmuştur.
Mevlânâ, Orta Asya baksılarında görülen semâa yeni bir anlayış getirmiş, şiir ve mûsikî ile insanları mânevî âleme çekmiştir. Vecd ânında, semâ etmiş, mûsikîyi ilâhî aşka ulaşmada vasıta kılmıştır. Mevlânâ'nın oğlu Sultan Veled (1226-1312) babasından devraldığı halîfeliği otuz yıl kadar sürdürmüş, Mevlevî tarikatını yaymış ve usûllerini kurmuştur. Mevlevîlerin semâ âyinleri, giyiniş tarzları Sultan Veled ve Ulu Ârif Çelebi (1212-1320)' den îtibâren zamanımıza kadar, giderek teşkilatlanmış, semâ ve mûsikî, Mevlevîlik'in birbirinden ayrılmayan önemli unsurları olmuştur.

Mevlevî semâ'ı esnâsında icrâ edilen, güfteleri genellikle Mevlânâ'nın şiirlerinden meydana gelen eserlere "Mevlevî Âyîn-i Şerîfi" denilir. Mutrıp heyeti tarafından icrâ edilen ayînler, saz ve söz mûsikîmizin çeşitli formları, Mevlevî Mûsikîsi olarak bilinmektedir. Türk mûsikîsinin yegâne üflemeli sazı olan ney, bu mâneviyat ve sanat güzelliğinin en önemlisi ifâde vasıtası olup, esas mânâsını Hz. Mevlânâ ve Mevlevîlik ile kazanmıştır. 

                                                                                              ileri